อ้วน!! ไม่ใช่ (เรื่อง) เล่น
โรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน
03-ต.ค.-2565
เมื่อความอ้วนก่อปัญหา หรือเรียกว่าอ้วนแล้วมีสารพัดโรคเสี่ยงที่เป็นตัวแถม ความอ้วน จึงไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ที่จะปล่อยตัว ปล่อยใจ หรือให้กรรมพันธุ์มาเป็นตัวกำหนด จนเกิดเป็นโรคอ้วน เพราะมีผลต่ออายุที่สั้นลง กระตุ้นให้เกิดโรคกับอวัยวะสำคัญต่างๆ อย่างไรได้บ้าง...

เบาหวาน
       เมื่อชีวิตประจำวันขาดการออกกำลังกาย รับประทานอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรต ไขมันมากเกินไป ทำให้อ้วน ซึ่งปัจจัยเสี่ยงหนึ่งของการเป็นเบาหวาน ที่เกิดจากการที่คาร์โบไฮเดรต และไขมันแตกตัวเป็นกรดไขมัน และกลีเซอรอลจากไตรกลีเซอไรด์ถูกเปลี่ยนไปเป็นน้ำตาล และมีระดับน้ำตาลในเลือดสูง สาเหตุให้ร่างกายมีจำนวนตัวรับสัญญาณไม่เพียงพอ ดื้อต่ออินซูลิน Insulin resistance เบตาเซลล์ไม่ทำงาน Beta cell dysfunction ไขมันในเลือดสูง เกิดโรคที่เกี่ยวกับการเผาผลาญอาหาร Metabolic syndrome ผู้ที่อ้วนชนิดลงพุง จะยิ่งมีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดเบาหวานมากขึ้น

       มีการศึกษาพบว่า เซลล์ไขมันบริเวณพุงในคนอ้วนจะมีการหลั่งฮอร์โมน “อะดิโปเนคติน” Adiponectin ซึ่งมีผลต่อการดื้ออินซูลิน นอกจากนี้ ในเซลล์ไขมันยังมีการหลั่งฮอร์โมนตัวอื่นที่เกี่ยวข้องกับการเกิดเบาหวาน และภาวะการอักเสบของหลอดเลือดอีกหลายชนิด มีผลให้คนอ้วนมีโอกาสเสี่ยงต่อการเป็นเบาหวาน และการเกิดโรคของหลอดเลือดมากขึ้น

หลอดเลือดสมอง
       หากร่างกายมีภาวะดื้อต่ออินซูลินจนทำให้น้ำตาลไม่สามารถเข้าสู่เซลล์ได้ ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นจนกลายเป็นโรคเบาหวาน เพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดโรคหลอดเลือดสมองตีบ ทำให้เกิดเป็นอัมพฤกษ์ อัมพาตได้ อีกทั้งอ้วนลงพุงมีแนวโน้มทำให้เกิดความดัน และไตรกลีเซอไรด์สูง HDL ต่ำ ทำให้ฮอร์โมนนำพาเซลล์ไขมันสู่กระแสเลือดลดลง เกิดการสะสมของไขมันในหลอดเลือดแดง เกิดโรคความดันโลหิตสูง ส่งผลให้หลอดเลือดแข็งตัว ซึ่งเกิดได้ในหลอดเลือดสมอง และหลอดเลือดหัวใจ

หัวใจ
       ความอ้วน สัมพันธ์กับโรคหัวใจหลายอย่าง เช่น ทำให้ความดันโลหิตสูง น้ำตาลในเลือดสูง ไขมันในเลือดเพิ่มขึ้น เสี่ยงต่อ โรคหลอดเลือดหัวใจ เสี่ยงต่อการเสียชีวิตกระทันหัน Sudden death มากกว่าคนปกติ 2.8 เท่า
       • เสี่ยงการทำงานของหัวใจล้มเหลว 1.9 เท่า
       • เสี่ยงต่อเส้นเลือดเลี้ยงหัวใจตีบ 1.5 เท่า

       อีกทั้ง ทำให้หัวใจโตจากการเพิ่มขึ้นของกรดไขมันอิสระ ส่งผลให้มีการดูดกลับของเกลือโซเดียมที่ไตเพิ่มขึ้น ทำให้ความดันสูงขึ้น กระบวนการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติเพิ่มมากขึ้น เซลล์ไขมันจะทำให้ฮอร์โมน และเอนไซม์หลายชนิดทำงานผิดปกติ และยังเป็นสาเหตุสำคัญของโรคนอนกรน ซึ่งจะพบอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันโลหิตสูง และการทำงานของหัวใจล้มเหลวร่วมด้วย

ไขมันพอกตับ
       สาเหตุหลักมักเกิดจากความอ้วน มีไขมันสะสมมาก และส่วนหนึ่งของไขมันได้เข้าไปอยู่ในตับ ทำให้ตับอักเสบเป็นโรคเรื้อรัง เกิดภาวะตับแข็งได้ในอนาคต โดยปกติแล้วมักไม่มีอาการแสดง แต่บางครั้งอาจมีอาการจุก แน่น ซึ่งพบได้น้อย

มะเร็งบางชนิด
       น้ำหนักตัวเกิน หรือโรคอ้วน ทำให้เกิดมะเร็งราว 22,800 รายในแต่ละปี (เปรียบเทียบกับบุหรี่ ซึ่งเป็นสาเหตุของมะเร็ง 54,300 ราย) แต่ชนิดของมะเร็งที่เกิดจากโรคอ้วนมีมากกว่า ได้แก่
       • มะเร็งลำไส้
       • มะเร็งไต
       • มะเร็งตับ
       • มะเร็งรังไข่

ข้อเข่าเสื่อม
       ข้อเข่า เป็นข้อต่อที่มีการเคลื่อนไหวแทบจะตลอดเวลา และต้องแบกรับน้ำหนักของร่างกายด้วย จึงพบปัญหาที่ข้อเข่าได้บ่อยๆ เช่น ปวดเข่า ข้อเข่าติด ข้อเข่าไม่มั่นคง หรือการใช้งานเข่าได้ไม่เหมือนเดิม ความผิดปกติเหล่านี้เกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การใช้งานซ้ำๆ หรือการใช้งานอย่างหนักในนักกีฬา ลักษณะของงานประเภทที่ต้องยกของหนัก ยืน หรือเดินเป็นเวลานานๆ การอักเสบในข้อเข่า และความเสื่อมตามธรรมชาติ อีกสาเหตุหลักที่ส่งผลให้เกิดความผิดปกติในข้อเข่า คือ มีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์มาตรฐาน หากปล่อยไว้นานๆ จะทำให้เกิดอาการปวดเรื้อรัง และภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ตามมาได้ อีกทั้ง ยังมีการศึกษาพบว่าการมีน้ำหนักตัวมากเกินไป เพิ่มความเสี่ยงเกิดความเสื่อมที่ข้อมือ ข้อสะโพก อีกด้วย

ปวดหลัง
       กระดูกสัน หลังเป็นแกนกลางของร่างกายที่ต้องคอยแบกรับน้ำหนักอย่างเต็มที่ ทุกอิริยาบถไม่ว่าจะนั่ง ยืน เดิน ยิ่งน้ำหนักมากกระดูกสันหลังยิ่งต้องรับน้ำหนักมาก เท่านั้น โดยเฉพาะคนที่มีภาวะอ้วนลงพุง ทำให้กล้ามเนื้อหลังออกแรงดึงมากขึ้น เอวแอ่นมาก และหากต้องดึงเป็นเวลานานๆ จะส่งผลให้หมอนรองกระดูกรับน้ำหนักไม่สมดุลกัน อาจเคลื่อน หรือปลิ้นทับเส้นประสาท ส่งผลให้เกิดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท กระดูกสันหลังเสื่อมเร็ว ปวดหลังเรื้อรังร้าวลงไปขา และอาจมีการอ่อนแรงร่วมด้วย

ด้านพัฒนาการ
       ผลกระทบของภาวะอ้วนในเด็ก ตั้งแต่ระดับธรรมดา สู่ระดับที่เป็นอันตรายรุนแรง ดังนี้
       • พัฒนาการช้ากว่าปกติ อาทิ การคลาน การนั่ง การเดิน ลดความซุกซนในการเรียนรู้ เนื่องจากมีน้ำหนักมาก ไม่ค่อยมีการเคลื่อนไหว หรือหากเคลื่อนไหวแล้วเกิดการหกล้มก็ทำให้เจ็บ
       • กระดูกโค้งงอ ขาโก่ง ผิดรูป ทำให้รูปร่างไม่สมบูรณ์ ขาดความมั่นใจในตัวเอง มีปมด้อยตั้งแต่ในวัยเด็ก
       • ปัญหาระบบทางเดินหายใจ เนื่องจากไขมันสะสมที่ผนังช่องท้อง ส่งผลต่อภาวะการหายใจผิดปกติขณะหลับ
       • เป็นโรคเบาหวานในเด็ก มีภาวะด้านอินซูลิน

สมรรถภาพทางเพศ
       พบบ่อยในผู้ชายอ้วน คือการแข็งตัวของอวัยวะเพศช้ามาก หรือบางครั้งไม่ค่อยแข็งตัว บางครั้งอ่อนตัวเร็ว และหลั่งเร็ว สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการที่เลือดเข้าไปเลี้ยงอวัยวะเพศไม่เพียงพอ รวมถึงคนที่รักการรับประทานอาหารประเภทแป้ง น้ำตาล ของทอด หรือของที่ไขมันสูง อาทิ นม เนย และขาดการออกกำลังกายจนทำให้อ้วน
ส่งผลให้มีไขมันในเลือดสูง เป็นเบาหวาน ผนังของหลอดเลือดไม่แข็งแรง การไหลเวียนของเลือดเข้าสู่อวัยวะในร่างกายได้ไม่เพียงพอ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม 
โรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน โทร. 1772