เข้าสู่ระบบ
แพ็กเกจและโปรโมชั่น
ร่วมงานกับเราหมอนรองกระดูกปลิ้น คืออะไร? เช็กอาการและสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม
แชร์
หมอนรองกระดูกปลิ้น (Herniated Disc) คือภาวะที่เนื้อด้านในของหมอนรองกระดูกเคลื่อนผ่านชั้นนอกที่อ่อนแอหรือฉีกขาด บางรายอาจไม่มีอาการ แต่หากกดหรือระคายเคืองเส้นประสาท อาจทำให้ปวดหลัง ปวดร้าวลงแขนหรือขา ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากได้รับการวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก
หมอนรองกระดูกปลิ้น คืออะไร?
หมอนรองกระดูกสันหลังเป็นเนื้อเยื่อที่อยู่ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละข้อ ทำหน้าที่รองรับแรงกระแทก กระจายน้ำหนัก และช่วยให้กระดูกสันหลังเคลื่อนไหวได้อย่างยืดหยุ่น เมื่อหมอนรองกระดูกเกิดความเสื่อมหรือฉีกขาด เนื้อด้านในอาจเคลื่อนผ่านชั้นนอกออกมา กลายเป็นภาวะที่เรียกว่า หมอนรองกระดูกปลิ้น หรือ หมอนรองกระดูกเคลื่อน (Herniated Disc)
หลายคนมักเข้าใจว่าหมอนรองกระดูกปลิ้นกับ หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เป็นโรคเดียวกัน แต่จริง ๆ แล้วแตกต่างกันเล็กน้อย
- หมอนรองกระดูกปลิ้น คือภาวะที่หมอนรองกระดูกเคลื่อนออกจากตำแหน่งเดิม
- หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท คือภาวะที่หมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออกมาไปกดหรือระคายเคืองเส้นประสาท จนทำให้เกิดอาการ เช่น ปวด ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง
ดังนั้น ผู้ที่มีหมอนรองกระดูกปลิ้น ไม่จำเป็นต้องมีอาการทุกคน บางรายตรวจพบจากการตรวจ MRI โดยบังเอิญ ขณะที่บางรายอาจมีอาการรุนแรงจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
หมอนรองกระดูกปลิ้นเกิดจากอะไร?
สาเหตุของหมอนรองกระดูกปลิ้นมักเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ไม่ใช่เพียงการยกของหนักหรืออุบัติเหตุเพียงครั้งเดียว
1. ความเสื่อมตามอายุ
เมื่ออายุมากขึ้น หมอนรองกระดูกจะสูญเสียน้ำและความยืดหยุ่น ทำให้รับแรงกระแทกได้น้อยลง และเกิดการฉีกขาดได้ง่ายกว่าวัยหนุ่มสาว
2. การยกของหนักผิดท่า
การก้มหลังยกของโดยใช้แรงจากหลังแทนการใช้แรงจากขา รวมถึงการบิดลำตัวขณะยกของ เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยในวัยทำงาน
3. การนั่งหรืออยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานาน
การนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ ขับรถเป็นเวลานาน หรืออยู่ในท่าหลังค่อมต่อเนื่อง ทำให้หมอนรองกระดูกได้รับแรงกดมากกว่าปกติ
4. ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ
ผู้ที่มีปัจจัยต่อไปนี้มีโอกาสเกิดหมอนรองกระดูกปลิ้นมากขึ้น
- อายุ 30 ปีขึ้นไป
- น้ำหนักตัวเกินหรือโรคอ้วน
- สูบบุหรี่
- ออกกำลังกายน้อย
- กล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวไม่แข็งแรง
- ทำงานที่ต้องยก ดัน หรือดึงของหนักเป็นประจำ
- เล่นกีฬาที่มีแรงกระแทกสูง
- มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคกระดูกสันหลัง
อาการขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับการกดทับเส้นประสาท โดยพบได้ทั้งบริเวณกระดูกสันหลังส่วนคอและหลังส่วนล่าง
.png)
หากเกิดบริเวณกระดูกสันหลังส่วนคอ
- ปวดคอ บ่า หรือสะบัก
- ปวดร้าวลงไหล่ แขน หรือมือ
- ชา ปลายนิ้ว หรือรู้สึกเหมือนไฟช็อต
- แขนอ่อนแรง หรือหยิบจับสิ่งของไม่ถนัด
- ปวดหลังส่วนล่าง
- ปวดร้าวลงสะโพก ต้นขา น่อง หรือเท้า
- ชา หรือเสียวแปลบตามแนวขา
- กล้ามเนื้อขาอ่อนแรง
- เดินนาน ยืนนาน หรือนั่งนานไม่ได้
- ปวดมากขึ้นเมื่อไอ จาม หรือเบ่ง
เปรียบเทียบอาการปวดหลังทั่วไปกับหมอนรองกระดูกปลิ้น
หมายเหตุ : ตารางนี้ใช้เพื่อสังเกตอาการเบื้องต้น ไม่สามารถใช้ยืนยันการวินิจฉัยโรคได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรได้รับการประเมินจากแพทย์
สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรรอ
หากมีอาการต่อไปนี้ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
- กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้
- ปัสสาวะไม่ออกผิดปกติ
- ชาบริเวณรอบก้น อวัยวะเพศ หรือด้านในของต้นขา
- ขาอ่อนแรงอย่างรวดเร็ว
- เดินไม่ได้หรือทรงตัวลำบากมากขึ้น
- ปวดหลังร่วมกับไข้สูง อุบัติเหตุรุนแรง หรือมีประวัติโรคมะเร็ง
แพทย์วินิจฉัยหมอนรองกระดูกปลิ้นอย่างไร?
การวินิจฉัยเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด โดยผู้ที่มีอาการปวดหลัง ไม่จำเป็นต้องตรวจ MRI ทุกคน
แพทย์จะประเมินจาก
- ลักษณะและตำแหน่งของอาการปวด
- การเคลื่อนไหวของคอและหลัง
- กำลังกล้ามเนื้อ
- การรับความรู้สึก
- รีเฟล็กซ์ของเส้นประสาท
- การทดสอบการตึงของเส้นประสาท
หากมีข้อบ่งชี้อาจตรวจเพิ่มเติม
- X-ray เพื่อประเมินความผิดปกติของกระดูกและแนวกระดูกสันหลัง
- MRI เพื่อดูหมอนรองกระดูก เส้นประสาท และตำแหน่งการกดทับได้อย่างละเอียด
- CT Scan ในผู้ที่ไม่สามารถตรวจ MRI ได้
- EMG เพื่อประเมินการทำงานของเส้นประสาทและกล้ามเนื้อในบางกรณี
.jpg)
วิธีรักษาหมอนรองกระดูกปลิ้น
แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ระยะเวลาที่เป็น ผลการตรวจร่างกาย และผลตรวจทางรังสี โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถรักษาได้โดย ไม่ต้องผ่าตัด หากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (Conservative Treatment)
เป็นแนวทางแรกสำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ ประกอบด้วย
- พักการใช้งานและหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ
- ไม่ควรนอนพักบนเตียงเป็นเวลานาน เพราะอาจทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง
- รับประทานยาแก้ปวด ยาลดการอักเสบ หรือยาคลายกล้ามเนื้อตามคำแนะนำของแพทย์
- กายภาพบำบัด เพื่อช่วยลดอาการปวด เพิ่มความยืดหยุ่น และเสริมสร้างกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (Core Muscles)
- ปรับพฤติกรรมการนั่ง ยืน เดิน และยกของให้ถูกหลักสรีรศาสตร์
- ผู้ป่วยหลายรายมีอาการดีขึ้นหลังได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง แต่ระยะเวลาการฟื้นตัวแตกต่างกันในแต่ละบุคคล
ในผู้ป่วยที่มีอาการปวดร้าวลงแขนหรือขาอย่างต่อเนื่อง แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาสเตียรอยด์บริเวณโพรงประสาท เพื่อลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวด
อย่างไรก็ตาม การฉีดยาไม่ได้ทำให้หมอนรองกระดูกที่ปลิ้นกลับเข้าสู่ตำแหน่งเดิม แต่เป็นการช่วยลดอาการและเพิ่มคุณภาพชีวิตในช่วงที่รักษา
3. การผ่าตัด
การผ่าตัดอาจเป็นทางเลือกเมื่อ
- รักษาแบบไม่ผ่าตัดแล้วอาการไม่ดีขึ้น
- มีอาการปวดรุนแรงจนรบกวนการใช้ชีวิต
- กล้ามเนื้ออ่อนแรงมากขึ้น
- มีภาวะ Cauda Equina Syndrome
- ผล MRI สอดคล้องกับอาการและพบการกดทับเส้นประสาทอย่างชัดเจน
ปัจจุบันมีเทคนิคการผ่าตัดหลายรูปแบบ เช่น การผ่าตัดผ่านกล้อง (Endoscopic Spine Surgery) และการผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Spine Surgery: MIS) ซึ่งช่วยลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ ลดอาการปวดหลังผ่าตัด และฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ทั้งนี้ แพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
วิธีป้องกันหมอนรองกระดูกปลิ้น
แม้ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการดูแลสุขภาพกระดูกสันหลังอย่างเหมาะสม
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะการเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหน้าท้องและหลัง
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
- เปลี่ยนอิริยาบถทุก 30–60 นาที หากต้องนั่งทำงานนาน
- จัดโต๊ะ เก้าอี้ และหน้าจอคอมพิวเตอร์ให้เหมาะกับสรีระ
- ยกของโดยงอเข่าและใช้แรงจากขา แทนการก้มหลัง
- หลีกเลี่ยงการบิดลำตัวขณะยกของหนัก
- งดสูบบุหรี่ เพราะส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดและความเสื่อมของหมอนรองกระดูก
หมอนรองกระดูกปลิ้น เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในวัยทำงานและผู้สูงอายุ แม้ผู้ป่วยจำนวนมากจะสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่การปล่อยให้อาการเรื้อรังหรือมีการกดทับเส้นประสาทรุนแรง อาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตและเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน การสังเกตอาการและเข้ารับการตรวจตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสมและมีโอกาสฟื้นตัวได้ดีขึ้น
หากคุณมีอาการ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดร้าวลงแขนหรือขา ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง อย่าปล่อยให้อาการลุกลาม การพบแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยประเมินสาเหตุ วางแผนการรักษาที่เหมาะสม และเพิ่มโอกาสรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด
แต่หากมีอาการกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ชาบริเวณรอบก้น หรือขาอ่อนแรงเฉียบพลัน ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน
บทความโดย
นพ.ภูริ ศิริไหวประพันธ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ แพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลัง
สอบถามรายละเอียดข้อมูลเพิ่มเติม
คลินิกศัลยกรรม กระดูกและข้อ โรงพยาบาลเปาโล เกษตร
โทร. 02 1500 900 ต่อ 5114
Facebook : โรงพยาบาลเปาโล เกษตร
Line official account : Paolo Hospital Kaset
Line ID : @paolokaset
.png)
แชร์
เลือกสาขารพ.
เลือกสาขารพ.
เลือกสาขารพ.
เลือกสาขารพ.
เลือกสาขารพ.
เลือกสาขารพ.
ตะกร้าสินค้าของคุณ
ยังไม่มีสินค้าในตะกร้า