ตับอักเสบบี (Hepatitis B) น่ากลัวแค่ไหน? รู้ทันก่อนสาย พร้อมวิธีป้องกันที่ทำได้จริง

ตับอักเสบบีคืออะไร และทำไมถึงน่ากังวลกว่าที่คิด?

ไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B Virus หรือ HBV) คือไวรัสที่ทำให้ตับอักเสบทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง ติดต่อผ่านเลือด เพศสัมพันธ์ และแม่สู่ลูก อันตรายกว่าตับอักเสบเอเพราะอาจนำไปสู่ตับแข็งและมะเร็งตับ แต่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนที่มีประสิทธิภาพสูงถึง 95%

ทั่วโลก

296 ล้านคน

ติดเชื้อ HBV เรื้อรัง (WHO)

ในประเทศไทย

3–4 ล้านคน

ประมาณ 5–7% ของประชากร

น่ากังวล

อันดับ 1

สาเหตุมะเร็งตับในผู้ชายไทย

ระยะฟักตัว

30–180 วัน

เฉลี่ยประมาณ 75 วัน

สังเกตอาการยังไง? มีอาการแบบนี้บ้างไหม

สิ่งที่หลายคนไม่รู้: คนที่ติดเชื้อตับอักเสบบีกว่า 70% ไม่รู้สึกอะไรเลยในช่วงแรก แปลว่าคนรอบข้างอาจติดเชื้ออยู่โดยไม่รู้ตัว การตรวจเลือดเป็นวิธีเดียวที่จะรู้ได้แน่นอน

ช่วงแรก (1–4 เดือน): อาการมักคล้ายไข้หวัดธรรมดา

อาการที่พบได้ ได้แก่ ไข้ต่ำ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ ปวดท้องด้านขวาบน ตาเหลือง และปัสสาวะสีเข้ม ข่าวดีคือผู้ใหญ่ถึง 95% หายได้เองภายใน 6 เดือน โดยไม่ต้องใช้ยาต้านไวรัส

ถ้าไม่หายใน 6 เดือน: กลายเป็นตับอักเสบบีเรื้อรังได้

กลุ่มนี้มักดูปกติจากภายนอก แต่ตับกำลังถูกทำลายช้า ๆ อยู่ข้างใน ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง ได้แก่

ตับแข็ง (Liver Cirrhosis): พบใน 15–40% ของผู้ติดเชื้อเรื้อรัง

มะเร็งตับ (Hepatocellular Carcinoma): ความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป 20–100 เท่า

ตับวาย (Fulminant Hepatitis): พบน้อยแต่อันตรายถึงชีวิต

ตับอักเสบบีติดต่อได้ยังไง? (และแบบไหนที่ไม่ติด)

ช่องทางการติดต่อตัวอย่างระดับความเสี่ยง
แม่สู่ลูกระหว่างคลอด / หลังคลอดสูงมาก
ทารกเสี่ยงเป็นเรื้อรัง 90%
เลือดและอุปกรณ์ใช้เข็มร่วมกัน สัก เจาะ ทันตกรรมสูง
เพศสัมพันธ์ไม่ใช้ถุงยางอนามัยปานกลาง–สูง

ไม่ติดต่อผ่าน การไอ จาม กอด จับมือ ใช้ห้องน้ำร่วมกัน หรือรับประทานอาหารโต๊ะเดียวกัน จึงไม่ต้องหลีกเลี่ยงหรือรู้สึกแปลกแยกกับผู้ติดเชื้อในชีวิตประจำวัน

ตรวจเลือดอะไรถึงจะรู้ว่าติดเชื้อ?

การตรวจผลบวก หมายความว่า
HBsAgติดเชื้ออยู่ในขณะนี้
Anti-HBsมีภูมิคุ้มกัน (เคยติดเชื้อหรือฉีดวัคซีนแล้ว)
HBeAgไวรัสแบ่งตัวสูง แพร่เชื้อได้มาก
HBV DNA (Viral Load)ปริมาณไวรัสในเลือด ใช้ประกอบการตัดสินใจรักษา

การตรวจเพิ่มเติมที่แพทย์อาจสั่ง ได้แก่ Liver Function Test (ALT/AST) เพื่อดูความเสียหายของตับ, FibroScan เพื่อประเมินพังผืดในตับ และอัลตราซาวด์ตับทุก 6 เดือน เพื่อคัดกรองมะเร็งตับตั้งแต่เนิ่น ๆ

รักษาตับอักเสบบีได้ไหม?

ปัจจุบันยังไม่มียาที่กำจัด HBV ออกจากร่างกายได้ 100% แต่ข่าวดีคือมียาต้านไวรัสที่กดไวรัสให้เหลือน้อยมากจนแทบไม่ก่อปัญหา และป้องกันตับแข็งและมะเร็งตับได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง: แอลกอฮอล์ (แม้เพียงเล็กน้อย) ยาสมุนไพรที่ไม่ผ่านการรับรอง และยากลุ่ม NSAID เช่น Ibuprofen โดยไม่จำเป็น ที่สำคัญที่สุดคือ ห้ามหยุดยาต้านไวรัสเองโดยเด็ดขาด เพราะไวรัสอาจกำเริบรุนแรงได้

ป้องกันตับอักเสบบีได้ง่ายกว่าที่คิด เริ่มต้นได้เลยวันนี้

5 วิธีป้องกันตับอักเสบบี

1ฉีดวัคซีน: วิธีที่ดีที่สุด

ฉีดวัคซีน 3 เข็ม (เดือนที่ 0, 1 และ 6) ป้องกันการติดเชื้อได้ 95% และช่วยป้องกันมะเร็งตับได้

2ป้องกันขณะมีเพศสัมพันธ์

ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งระหว่างมีเพศสัมพันธ์

3ไม่ใช้อุปกรณ์ส่วนตัวร่วมกัน

ไม่ใช้เข็มฉีดยา มีดโกน หรืออุปกรณ์ที่อาจสัมผัสเลือดร่วมกับผู้อื่น

4คุณแม่ตั้งครรภ์ควรตรวจ HBsAg

หากแม่ติดเชื้อ ทารกควรได้รับ HBIG ร่วมกับวัคซีนภายใน 24 ชั่วโมงหลังคลอด

5ตรวจคัดกรองอย่างน้อย 1 ครั้ง

ตรวจ HBsAg โดยเฉพาะผู้ที่เกิดก่อนปี 2535 หรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง

FAQ

คำถามที่หลายคนค้นหาเกี่ยวกับตับอักเสบบี

ตับอักเสบบีรักษาหายขาดได้ไหม?
ผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อเฉียบพลัน 95% หายเองได้ภายใน 6 เดือน ส่วนผู้ติดเชื้อเรื้อรังยังไม่มียาที่กำจัด HBV ได้ 100% แต่ยาต้านไวรัสสามารถกดไวรัสและป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้ดีมาก
ตับอักเสบบีติดต่อทางอากาศหรือการจับมือได้ไหม?
ไม่ได้ ไม่ติดผ่านการไอ จาม กอด จับมือ หรือใช้ห้องน้ำร่วมกัน ติดได้เฉพาะผ่านเลือด สารคัดหลั่ง เพศสัมพันธ์ และจากแม่สู่ลูกเท่านั้น
ถ้าฉีดวัคซีนแล้ว ยังต้องกังวลอีกไหม?
ถ้าฉีดครบ 3 เข็มและมีระดับ Anti-HBs ตั้งแต่ 10 mIU/mL ขึ้นไป ถือว่ามีภูมิคุ้มกันดีแล้ว WHO ไม่แนะนำให้ฉีดกระตุ้น (Booster) สำหรับคนทั่วไป แต่บุคลากรทางการแพทย์ควรตรวจระดับ Anti-HBs ทุก 5–10 ปี
ผู้ติดเชื้อ HBV เรื้อรังต้องกินยาตลอดชีวิตไหม?
ขึ้นอยู่กับแต่ละราย บางคนหยุดยาได้หาก HBsAg หายไปหรือเกิด HBeAg seroconversion แต่ส่วนใหญ่ต้องใช้ยาต่อเนื่อง ห้ามหยุดยาเองเพราะอาจเกิดภาวะตับอักเสบกำเริบ (Hepatitis Flare) ที่อันตรายถึงชีวิต
ตับอักเสบบีทำให้เป็นมะเร็งตับได้จริงไหม?
จริง HBV เป็นสาเหตุหลักของมะเร็งตับในไทย ผู้ติดเชื้อเรื้อรังเสี่ยงมะเร็งตับสูงกว่าคนทั่วไป 20–100 เท่า แต่การตรวจพบเร็วและรักษาต่อเนื่องช่วยลดความเสี่ยงได้มาก
ควรตรวจคัดกรองตับอักเสบบีเมื่อไหร่?
แนะนำให้ตรวจ HBsAg อย่างน้อย 1 ครั้ง โดยเฉพาะผู้ที่เกิดก่อนปี 2535 มีพฤติกรรมเสี่ยง หรือมีคนในครอบครัวติดเชื้อ

สรุป

1อันตรายกว่าตับอักเสบเอ อาจนำไปสู่ตับแข็งและมะเร็งตับได้

2ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ต้องตรวจเลือดเท่านั้นถึงจะรู้

3วัคซีน 3 เข็มป้องกันได้ 95% และเป็นวัคซีนที่ช่วยป้องกันมะเร็งได้ด้วย

4มียาต้านไวรัส เช่น Tenofovir และ Entecavir ที่ควบคุมโรคได้ดี

5ผู้ติดเชื้อเรื้อรังควรตรวจ AFP ร่วมกับอัลตราซาวนด์ตับทุก 6 เดือน

แนะนำสำหรับผู้อ่าน

หากยังไม่เคยตรวจหรือฉีดวัคซีน ให้เริ่มด้วยการตรวจ HBsAg และ Anti-HBs ก่อน เพื่อรู้ว่าตัวเองอยู่ในสถานะไหน ถ้ายังไม่มีภูมิคุ้มกันก็ฉีดวัคซีนได้เลย

สอบถามรายละเอียดข้อมูลเพิ่มเติม

คลินิกระบบทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลเปาโล เกษตร
โทร. 02 1500 900 ต่อ 5129
Facebook : โรงพยาบาลเปาโล เกษตร
Line official account : Paolo Hospital Kaset
Line ID : @paolokaset

เพิ่มเพื่อน LINE โรงพยาบาลเปาโล เกษตร