นี่คือเหตุผลว่าทำไมถึงควรตรวจ “อัลตร้าซาวด์ช่องท้อง”
โรงพยาบาลเปาโล
16-ก.ย.-2563
การอัลตร้าซาวนด์ เป็นการตรวจวินิจฉัยโรคด้วยการใช้คลื่นเสียงกำลังสูงสะท้อนให้เกิดภาพ สามารถตรวจดูความผิดปกติของอวัยวะต่างๆ ทำให้แพทย์มีข้อมูลภาพที่ชัดเจน สามารถนำมาประกอบการวินิจฉัยโรคได้แม่นยำขึ้น เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่า การตรวจสุขภาพเป็นเรื่องสำคัญที่ควรทำเป็นประจำทุกปี แต่นอกจากการตรวจสุขภาพโดยทั่วไปแล้ว การตรวจสุขภาพของช่องท้องก็ไม่ควรมองข้าม เพราะภายในช่องท้องนั้นมีอวัยวะสำคัญมากมาย วันนี้เราก็จะพาทุกคนไปรู้จักกับการคัดกรองโรคด้วยเครื่องมือพิเศษที่เรียกว่า “อัลตร้าซาวนด์” ทั้งบริเวณช่องท้องส่วนบนและส่วนล่างว่าแต่ละแบบนั้นมีประโยชน์อย่างไร และสามารถช่วยสแกนโรคอะไรได้บ้าง

ตรวจอัลตร้าชาวนด์ช่วยเช็คความผิดปกติ

การอัลตร้าซาวนด์ (Ultrasound หรือ Ultrasound scanning) เป็นการตรวจวินิจฉัยโรคด้วยการใช้คลื่นเสียงกำลังสูงสะท้อนให้เกิดภาพ ซึ่งการตรวจอัลตร้าซาวด์ช่องท้องจะทำให้เห็นภาพของอวัยวะภายในบริเวณที่ตรวจ ทำให้แพทย์มีข้อมูลภาพที่ชัดเจน สามารถนำมาประกอบการวินิจฉัยโรคได้แม่นยำขึ้น

อัลตร้าชาวนด์ช่องท้องปลอดภัยและไม่เจ็บ

การตรวจอัลตร้าซาวนด์ช่องท้องไม่ก่อให้เกิดอาการเจ็บปวด เพราะเป็นเพียงการใช้หัวตรวจเคลื่อนไปบนผิวหน้าท้องภายนอก จึงไม่จำเป็นต้องมีการใช้ยาชาหรือฉีดยา อีกทั้งคลื่นเสียงที่ใช้ก็มีความปลอดภัยและไม่ก่อให้เกิดอันตราย โดยการตรวจสุขภาพส่วนใหญ่จะมีการอัลตร้าซาวนด์อยู่ 2 ส่วน คือ
    1. อัลตร้าชาวด์ช่องท้องส่วนบน
การตรวจอวัยวะในช่องท้องส่วนบน (Ultrasound Upper Abdomen) เป็นการตรวจดูอวัยวะของช่องท้องส่วนบนเหนือระดับสะดือขึ้นไป ได้แก่ ตับ ตับอ่อน ม้าม ถุงน้ำดี ท่อน้ำดี ไต และช่องท้องทั่วไป ตลอดจนเส้นเลือดต่างๆ ว่ามีความผิดปกติหรือไม่ เช่น มีก้อนที่ผิดปกติ นิ่วในไต หรือนิ่วที่ถุงน้ำดี เป็นต้น
      • เตรียมตัวอย่างไร...ถ้าต้องตรวจช่องท้องส่วนบน
ควรงดอาหารและเครื่องดื่มที่มีไขมันทุกชนิดประมาณ 4-6 ชม.ก่อนตรวจ (สามารถดื่มน้ำเปล่าได้) เพื่อให้เวลาถุงนํ้าดีเก็บกักนํ้าดี และเพื่อลดปริมาณลมในกระเพาะและลำไส้ ซึ่งจะช่วยให้เห็นอวัยวะต่างๆ ได้อย่างชัดเจน
    1. อัลตร้าชาวนด์ช่องท้องส่วนล่าง
การตรวจอวัยวะในช่องท้องส่วนล่าง (Ultrasound Lower Abdomen) เป็นการตรวจดูอวัยวะของช่องท้องส่วนล่างอยู่ต่ำกว่าระดับสะดือลงไป ได้แก่ มดลูก รังไข่ ต่อมลูกหมาก กระเพาะปัสสาวะ ไส้ติ่ง และบริเวณช่องท้องส่วนล่างอื่นๆ ว่ามีความผิดปกติหรือไม่เช่น ถุงน้ำรังไข่ ก้อนเนื้อในมดลูก ไส้ติ่งอักเสบ เป็นต้น
      • เตรียมตัวอย่างไร...ถ้าต้องตรวจช่องท้องส่วนล่าง
การตรวจช่องท้องส่วนล่างเป็นการตรวจที่จำเป็นต้องให้มีนํ้าปัสสาวะมากๆ ในกระเพาะปัสสาวะ เพราะนํ้าในกระเพาะปัสสาวะจะช่วยดันลำไส้ออกจากช่องเชิงกราน ทำให้เห็นมดลูก รังไข่ ต่อมลูกหมาก และพยาธิสภาพอื่นๆ ได้ดีขึ้น ก่อนเข้ารับการตรวจคนไข้ควรดื่มน้ำรอไว้ เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายกลั่นปัสสาวะเพิ่ม จะทำให้การตรวจง่ายขึ้น

ขั้นตอนการตรวจอัลตร้าซาวนด์ช่องท้องเป็นอย่างไร

โดยปกติแล้วการตรวจอัลตราซาวนด์แพทย์จะเป็นผู้ทำการตรวจ โดยให้ผู้ป่วยนอนบนเตียง จากนั้นแพทย์นำเจลมาทาที่บริเวณผิวหนัง เพื่อช่วยในการส่งผ่านคลื่นเสียงจากหัวตรวจ ผ่านผิวหนังเข้าไปดูอวัยวะต่างๆ ในขณะตรวจแพทย์จะกดหัวเครื่องตรวจบนร่างกายส่วนที่จะตรวจเบาๆ เคลื่อนไปจนทั่วบริเวณที่ตรวจ โดยแพทย์และผู้ป่วยจะมองเห็นภาพอวัยวะภายในจากการตรวจบนจอเครื่องตรวจ ซึ่งจะใช้ระยะเวลาในการตรวจประมาณ 10-45 นาที ขึ้นกับตำแหน่งอวัยวะที่ต้องการตรวจ