กระดูกพรุนรู้ได้...ด้วยการตรวจมวลกระดูก
โรงพยาบาลเปาโล
01-ก.พ.-2564

อายุที่เพิ่มขึ้น เป็นสัญญาณเตือนให้รู้ว่าการซ่อมแซมตัวเองของร่างกายลดน้อยลงไปทุกที เช่นเดียวกับมวลกระดูกที่จะมีความหนาแน่นเต็มที่เมื่ออายุประมาณ 30 ปี จากนั้นก็จะค่อยๆ ลดลงอย่างต่อเนื่อง จึงไม่น่าแปลกใจที่ทำไมผู้สูงอายุหลายคนมีภาวะกระดูกพรุน

“กระดูกพรุน” เป็นภาวะที่เกิดจากการสลายตัวของเนื้อกระดูก ทำให้กระดูกมีความเปราะบาง แตกหักได้ง่าย เพียงแค่มีแรงกระแทกเบาๆ เช่น การบิดตัวผิดจังหวะ ไอจาม หรือลื่นล้ม ก็ทำให้กระดูกสะโพกหรือกระดูกสันหลังหักได้ ซึ่งภาวะเหล่านี้จะไม่ส่งสัญญาณใดๆ ส่วนใหญ่จะรู้ได้ก็ต่อเมื่อกระดูกหัก หรือกระดูกทรุดทำให้ตัวเตี้ยลงอย่างชัดเจน โดยพบว่า 1 ใน 2 ของผู้หญิง และ 1 ใน 5 ของผู้ชาย ที่อายุมากกว่า 50 ปี จะมีภาวะกระดูกหักจากโรคกระดูกพรุน

กระดูกพรุน ใครว่าไม่อันตราย

เพราะผู้ป่วยกระดูกพรุน กระดูกหักง่ายกว่าคนทั่วไป จึงเสี่ยงที่จะได้รับบาดเจ็บอย่างรุนแรง จากอุบัติเหตุเพียงเล็กน้อย หรือการใช้ชีวิตประจำวัน ยิ่งหากเคยกระดูกหักจากภาวะกระดูกพรุน จะยิ่งมีโอกาสสูงที่จะเกิดกระดูกหักครั้งที่ 2 และครั้งที่ 3 ตามมา ซึ่งอาจนำมาซึ่งความพิการและการเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป

รู้เร็ว ป้องกันได้

การเสื่อมสลายของเนื้อกระดูก จะเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยไม่มีอาการบ่งชี้ ไร้สัญญาณเตือน วิธีการที่ดีที่สุดที่จะรู้ได้ว่า คุณกำลังเสี่ยงต่อภาวะกระดูกพรุนหรือไม่ และมากน้อยเพียงใด คือ “การตรวจมวลกระดูก”

การตรวจมวลกระดูก หรือ การตรวจดูความหนาแน่นของกระดูก (Bone densitometry) เป็นวิธีการตรวจที่ได้รับความนิยมมากที่สุด เพราะจะช่วยให้ทราบว่าสุขภาพของกระดูกมีความแข็งแรงในระดับใด และมีภาวะกระดูกพรุนหรือไม่ โดยการใช้รังสี X-ray พลังงานต่ำสะท้อนภาพเนื้อเยื่อกระดูก ซึ่งจะทราบผลการตรวจอย่างรวดเร็ว แม่นยำ และปลอดภัย

ขั้นตอนการตรวจความหนาแน่นมวลกระดูก

ผู้เข้ารับการตรวจสามารถทานอาหารและดื่มน้ำก่อนเข้ารับการตรวจได้ตามปกติ เมื่อพร้อมแล้วจะต้องเปลี่ยนเสื้อผ้าเป็นชุดที่ทางโรงพยาบาลเตรียมไว้ให้ และถอดเครื่องประดับทุกชิ้นทุกชนิดออกจากร่างกาย ในกรณีที่มีโลหะฝังอยู่ในร่างกาย เช่น ใส่เหล็กดามกระดูก ใส่ข้อสะโพกเทียม หรือใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ ควรแจ้งให้แพทย์ทราบก่อนการตรวจ การตรวนนั้นจะต้องนอนราบลงเป็นเตียงตรวจ ซึ่งเจ้าหน้าที่จะช่วยจัดตำแหน่งร่างกายให้เหมาะสม แล้วเริ่มเดินเครื่องฉาย X-ray ซึ่งจะใช้เวลาในการตรวจประมาณ 10-15 นาทีเท่านั้น

ใครบ้างที่ควรตรวจความหนาแน่นกระดูก

  • สตรีวัยหมดประจำเดือน
  • ผู้ที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป
  • ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคกระดูกพรุน
  • ผู้ที่มีรูปร่างผอม ยิ่งผอมมากยิ่งเสี่ยงมาก
  • ผู้ที่ใช้ยาสเตียรอยด์ (Steroid) ติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน
  • ผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ดื่มแอลกอฮอล์บ่อย สูบบุหรี่จัด ชอบดื่มชา กาแฟ และน้ำอัดลม รวมทั้งผู้ที่ไม่ออกกำลังกาย

ป้องกันอย่างไรให้ห่างไกลกระดูกพรุน

  • รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่
  • รับประทานอาหารที่ให้แคลเซียม
  • ทานอาหารที่มีวิตามินดี เพื่อช่วยในการดูดซึมแคลเซียม
  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อย 3 วันต่อสัปดาห์
  • หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และงดสูบบุหรี่
  • ตรวจสุขภาพและตรวจวัดความหนาแน่นของมวลกระดูกอย่างน้อยปีละครั้ง