อาการปวดท้องแต่ละแบบ บอกความเสี่ยงได้หลายโรค ..เช็คด่วน
โรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน
26-มี.ค.-2564
อาการปวดท้องจากอาหารไม่ย่อย ปัญหาที่พบได้กับหลายๆ คน คือ มีอาการปวดท้องเรื้อรัง ปวดโดยไม่ทราบสาเหตุ ไปพบแพทย์ตรวจเบื้องต้นก็ไม่พบความผิดปกติ แต่อาการปวดท้องก็ยังคงมีอยู่ หมายความว่าต้องมีความผิดปกติใดเกิดขึ้น และเป็นปัญหาที่ต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพื่อค้นหาต้นตอของความปวดนั้น เนื่องจากระบบทางเดินอาหารครอบคลุมหลายอวัยวะจะว่าไปแล้วอาการปวดท้องจากความผิดปกติของอวัยวะในช่องท้อง เช่น กระเพาะอาหาร ลำไส้ ท่อน้ำดี ถุงน้ำดี ตับ ตับอ่อน ซึ่งอาจเป็นโรคโดยทั่วไป หรือเป็นโรคที่มีความร้ายแรง เช่น มะเร็ง จึงทำให้เกิดความผิดปกติที่ไม่ทราบสาเหตุ

ทำความเข้าใจอาการปวดท้องในแต่ละประเภทของโรค

มะเร็งกระเพาะอาหาร ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด โดยส่วนใหญ่มีปัจจัยเสี่ยงจากเชื้อแบคทีเรียเฮลิโคแบคเตอร์ ไพลอไร (Helicobacter pylori) ที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดแผลในกระเพาะอาหาร หรือโรคกระเพาะ อาหารไม่ย่อย เมื่อเป็นเรื้อรังจะทำให้อาการของโรคนี้มากขึ้น ระยะแรกของโรคมะเร็งกระเพาะอาหารอาจไม่แสดงอาการ แต่เมื่อระยะของโรคมีการพัฒนามากขึ้น ก็อาจทำให้มีอาการคล้ายโรคอื่นๆ      เช่น โรคแผลในกระเพาะอาหาร โรคไวรัสลงกระเพาะ
ลักษณะอาการ

  • รู้สึกอาหารไม่ย่อย หรือรู้สึกไม่สบายท้อง

  • ท้องอืด หลังรับประทานอาหาร

  • คลื่นไส้ ไม่อยากรับประทานอาหาร

  • มีอาการแสบร้อน บริเวณหน้าอก

            อาการเหล่านี้ต้องได้รับการตรวจอย่างละเอียดด้วยการกลืนแป้งสารทึบแสง และทำการเอกซเรย์ จึงจะสามารถเห็นความผิดปกติ หรืออาจต้องทำการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น และเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ จึงจะเห็นตำแหน่งของโรคและการกระจายของโรคได้ละเอียดมากกว่าการเอกซเรย์แบบธรรมดา

     มะเร็งลำไส้ เกิดขึ้นที่ลำไส้ใหญ่ (Colon) หรือมะเร็งที่ช่องทวารหนัก (Rectum) เป็นมะเร็งที่อันตราย พัฒนาจากเซลล์ที่ผลิตเยื่อเมือกในลำไส้ โดยส่วนใหญ่เริ่มต้นจาก ติ่งเนื้อ (Polyp) หรือเยื่อเมือกในลำไส้ใหญ่เองกลายเป็นเซลล์มะเร็ง
    ลักษณะอาการ

    • ปวดท้องเรื้อรัง
    • ท้องอืดเรื้อรัง อาหารไม่ย่อย
    • ถ่ายอุจจาระเป็นเลือด ถ่ายดำ
    • น้ำหนักลดผิดปกติ อ่อนเพลีย
    • คลำพบก้อนในท้อง ท้องผูก หรือท้องผูกสลับท้องเสีย
            สามารถตรวจได้ด้วยการตรวจเลือดคัดกรองหาเลือดที่ปนมาในอุจจาระ การส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารการตรวจทางภาพรังสีวินิจฉัย

     มะเร็งตับอ่อน เป็นมะเร็งชนิดร้ายแรง เนื่องจากตรวจพบได้ยากและอาการในระยะแรกไม่จำเพาะ เพราะเป็นอวัยวะอยู่ลึก และมีอาการไม่เฉพาะเจาะจง จึงมักวินิจฉัยได้ต่อเมื่อมีการลุกลามแล้ว สำหรับสาเหตุของโรคปัจจุบันยังไม่สามารถระบุได้ชัดเจน แต่คาดว่า การสูบบุหรี่ การรับประทานอาหารที่มีไขมันสัตว์ในปริมาณสูง รวมถึงความผิดปกติทางพันธุกรรม อาจเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคได้ เช่นเดียวกับผู้ป่วยโรคตับอ่อนอักเสบเรื้อรังหรือผู้ป่วยที่มีถุงน้ำในตับอ่อน
    ลักษณะอาการ

    • ปวดท้อง ท้องอืดอาหารไม่ย่อย
    • ท้องเสีย
    • เบื่ออาหาร ตัวเหลือง หรือ ไม่มีอาการเลยก็ได้
           แพทย์วินิจฉัยได้จากประวัติอาการ การตรวจร่างกาย การตรวจตับอ่อนแล้วพบมีก้อนเนื้อ โดยอัลตร้าซาวด์ และเอกซเรย์คอมพิวเตอร์

    โรคแผลในกระเพาะอาหาร โรคแผลกระเพาะอาหารจะไม่กลายเป็นมะเร็ง แม้จะเป็นๆ หายๆ อยู่นานกี่ปีก็ตาม นอกจากจะเป็นแผลชนิดที่เกิดจากโรคมะเร็งของกระเพาะอาหารตั้งแต่แรกเริ่มโดยตรง  
    ลักษณะอาการ

    • อาหารไม่ย่อย แน่นท้องบริเวณใต้ลิ้นปี่ หรือหน้าท้องช่วงบน เป็นอาการที่พบบ่อยที่สุดมักเป็นเวลาท้องว่าง หรือเวลาหิว อาการจึงเป็นเฉพาะบางช่วงเวลาของวัน
    • ปวดแน่นท้องมักจะเป็นๆ หายๆ โดยมีช่วงเว้นที่ปลอดอาการค่อนข้างนาน เช่น ปวดอยู่ 1-2 สัปดาห์ แล้วหายไปหลายเดือนจึงกลับมามีอาการปวดท้องอีก
    • แน่นท้องกลางดึกหลังจากที่หลับไปแล้ว แม้จะมีอาการเรื้อรังเป็นปี
           หากมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ปวดท้องรุนแรง หรือเบื่ออาหาร อาหารไม่ย่อย น้ำหนักลดลงมาก ถ่ายเป็นเลือดสด หรือสีดำเหลว ควรรีบไปพบแพทย์ ในปัจจุบันมีการตรวจวินิจฉัยที่ได้ผลดีหลายวิธี นอกเหนือจากการซักประวัติและตรวจร่างกายทั่วไปแล้ว การตรวจเอกซเรย์กลืนสารทึบรังสี และการส่องกล้องตรวจในกระเพาะอาหาร จะสามารถตรวจพบแผลเพื่อเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อในกระเพาะอาหารนำไปตรวจหาเซลล์มะเร็ง และตรวจหาเชื้อแบคทีเรียที่ก่อให้เกิดโรคแผลในกระเพาะอาหารได้

    ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง มีที่มาจากการที่ตับอ่อนอักเสบอย่างต่อเนื่อง อาจเกิดต่อเนื่องมาจากการอักเสบที่รักษาไม่หาย เนื่องจากสาเหตุยังคงอยู่ เช่น ไม่งดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอลล์  
    ลักษณะอาการ

    • มีอาการปวดท้องเรื้อรังแบบเป็นๆ หายๆ
    • ปวดตลอดเวลา หรือปวดเป็นบางครั้ง
    • ถ่ายเป็นสีเทา หรือซีดๆ อาจมีไขมันออกและมีอาการน้ำหนักลง เป็นต้น
    • ผอมลงต่อเนื่อง ทั้งๆ ที่อาจกินได้ปกติ เนื่องจากอาหารดูดซึมไม่ได้เพราะขาดน้ำย่อย เป็นโรคขาดอาหาร อ่อนเพลีย
     การแก้ไข ผู้ป่วยตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง ต้องระวังเรื่องการกินยาต่างๆ ยาบางชนิดอาจมีผลข้างเคียงที่เป็นพิษต่อเซลล์ตับอ่อน จำกัดการกินอาหารที่มีไขมัน จำกัดการกินยาเพื่อช่วยการย่อยอาหารเพราะอาหารไม่ย่อย กินหรือฉีดวิตามินต่างๆ โดยเฉพาะชนิดที่ละลายในไขมัน เพราะร่างกายดูดซึมไขมันได้ลดลง จึงมักขาดวิตามินที่ละลายในไขมัน ได้แก่ วิตามิน เอ ดี อี และ เค ร่วมด้วย กินยาแก้ปวดเป็นประจำโดยมีตารางกินยาคล้ายคลึงกับผู้ป่วยที่มีอาการปวดเรื้อรัง เช่น ผู้ป่วยโรคมะเร็ง และบางคนจำเป็นต้องได้ยาคลายเครียด

    ถุงน้ำดีอักเสบเรื้อรัง เมื่อถุงนํ้าดีถูกอุดตันด้วยนิ่ว หรือมีการติดเชื้อเกิดขึ้นที่ผนังของถุงนํ้าดี จะมีการอักเสบ การเปลี่ยนแปลงของพยาธิสภาพขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค เมื่อมีภาวะถุงน้ำดีอักเสบเรื้อรัง ผนังของถุงน้ำดีจะมีการหนาตัวและแข็งจากการบวมอยู่เป็นเวลานาน
    ลักษณะอาการ

    • มีอาการปวดท้องเรื้อรัง และเป็นๆ หาย ๆ
    • แยกจากภาวะปวดท้องจากสาเหตุอื่นๆ ได้ยาก
    การแก้ไขที่ดีที่สุด คือ การผ่าตัดถุงน้ำดี ซึ่งมักใช้การผ่าตัดหลังควบคุมการติดเชื้อแล้วโดยการให้ยาปฏิชีวนะ และการรักษาประคับประคองตามอาการ เช่น ยาแก้ปวด ยาบรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียน และการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำเมื่อกินได้น้อย เป็นต้น ทั้งนี้ ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ จากที่กล่าวมาข้างต้นเป็นโรคเพียงบางส่วนที่อาจแฝงตัวอยู่จากอาการปวดท้องโดยไม่ทราบสาเหตุ ดังนั้น สิ่งที่ทุกคนต้องใส่ใจสุขภาพ คือ อย่านิ่งนอนใจในความผิดปกติ ควรมาพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการแก้ไขที่ถูกต้องและถูกโรค

    สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม
    โรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน โทร. 0-2271-7000 ต่อ ศัลยกรรม