การจัดฟัน
โรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน
11-ม.ค.-2564
การจัดฟัน
       
คือ การทำให้ฟันที่เรียงตัวไม่เป็นระเบียบ เช่น ฟันซ้อนเก ฟันห่าง
ฟันขึ้นออกนอกแนวการเรียงตัวปกติ หรือขึ้นผิดตำแหน่งให้กลับมาเรียงตัวอย่างเป็นระเบียบ ซึ่งนอกจากจะมีผลทำให้ฟันเรียงตัวดูสวยงามแล้ว ยังสามารถใช้งานได้ดีขึ้น รูปหน้าก็ยังดูสวยงามขึ้นอีกด้วย

จำเป็นหรือไม่ ที่จะต้องจัดฟัน หากการเรียงตัวของฟันจะทำให้การสบฟันดีขึ้น ความสัมพันธ์ของฟันและขากรรไกรดีขึ้น รวมทั้งสามารถทำความสะอาดเหงือกและฟัน ดูแลสุขภาพช่องปากได้ดีขึ้น การจัดฟันก็น่าจะเป็นเรื่องที่น่าจำเป็น แต่ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับเรื่องของเวลาความรับผิดชอบในการรักษาความสะอาด และค่าใช้จ่ายว่าสามารถรับผิดชอบได้หรือไม่ หากไม่สามารถมีเวลามารับการรักษา ไม่รับผิดชอบดูแลความสะอาด หรือไม่สามารถรับภาระค่าใช้จ่ายได้อาจต้องพิจารณาถึงทางเลือกอื่นๆ ต่อไป

ต้องเตรียมตัวอย่างไร หากต้องการจัดฟัน หากต้องการจัดฟัน ควรมาพบทันตแพทย์จัดฟันเพื่อรับคำปรึกษาถึงความจำเป็นและความเป็นไปได้ในการจัดฟัน หากพิจารณาแล้วพบว่าสามารถจัดฟันได้ก็ควรตรวจดูสุขภาพช่องปากโดยทั่วไปว่ามีสภาพดีหรือยัง อาจจะต้องมีการขูดหินปูน อุดฟัน หรือรักษารากฟันแล้วแต่กรณี ส่วนฟันที่ทันตแพทย์จัดฟันสั่งให้ถอนเพื่อการจัดฟันก็ควรต้องถอนก่อนแล้วค่อยเข้าสู่กระบวนการรักษาทางทันตกรรมจัดฟันต่อไป โดยทั่วไป การจัดฟันจำเป็นต้องมีการเคลื่อนตัวของฟัน หากในช่องปากมีเนื้อที่ไม่พอให้ฟันเคลื่อนที่ไปได้อาจใช้การถอนฟัน หรืออาจเป็นการกรอลดขนาดของฟันลงเล็กน้อย โดยที่ไม่ต้องถอนฟันเลยก็ได้ แต่หากในช่องปากมีเนื้อที่มากพออยู่แล้ว เช่น เคยมีการถอนฟันไป แล้วหรือฟันห่างอยู่แล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องถอนฟันออกก็เป็นไปได้

วิธีการจัดฟัน แบ่งได้เป็น 2 วิธี ดังนี้

การจัดฟัน
1.แบบติดแน่น แบ่งออกเป็น
  • เครื่องมือจัดฟันชนิดติดด้านหน้า มีทั้งชนิดที่เป็นโลหะและแบบเซรามิค เป็นการใช้เครื่องมือที่มีสีกลืนกับฟันธรรมชาติเหมาะกับคนที่ไม่ต้องการให้เห็นเหล็กจัดฟัน การจัดฟันแบบเซรามิคยางสีขาว หรือสีใสอาจจะติดสีอาหารทำให้เห็นชัดแต่มีการปรับเปลี่ยนยางทุกเดือนอยู่แล้วจึงไม่ค่อยมีปัญหา การจัดฟันแบบเซรามิคไม่เหมาะกับคนที่มีปัญหาเรื่องการสบฟัน และการจัดฟันแบบนี้ราคาจะแพงกว่า และเวลาในการจัดจะมากกว่าแบบโลหะ 2-3 เดือน
  • เครื่องมือจัดฟันแบบดามอน (Damon) เป็นแบบโลหะไม่ต้องใช้ยางสี มีความฝืด (Friction) น้อยและมีความเจ็บน้อยกว่าการจัดฟันชนิดติดแน่นทั่วไป แต่การจัดฟันแบบดามอนผู้จัดจะไม่ได้ใช้ยางสี และการจัดฟันแบบนี้จะมีราคาแพงกว่าการจัดฟันแบบติดแน่นทั่วไป แต่จะใช้เวลาจัดฟันน้อยกว่าแบบโลหะ รวมทั้งมีการนัดพบแพทย์จัดฟันเพื่อปรับเครื่องมือห่างกัน 6-8 อาทิตย์ ซึ่งน้อยกว่าการจัดฟันแบบติดแน่นทั่วไป
  • เครื่องมือจัดฟันโลหะ (รูปดาว,รูปหัวใจ) เป็นการจัดฟันโดยจะคล้ายแบบโลหะ แต่จะมี แบรคเก็ตรูปดาว หรือรูปหัวใจติดอยู่ที่ฟันเพื่อความแปลกใหม่ในการจัดฟัน
  • เครื่องมือจัดฟันชนิดด้านในช่วยในเรื่องความสวยงาม จะมองไม่เห็นเครื่องมือจัดฟันเมื่อยิ้ม ผู้ที่ติดเครื่องมือส่วนใหญ่จะสามารถปรับตัวให้คุ้นเคยกับเครื่องมือได้ภายใน 1 เดือน และมีปัญหาเรื่องการออกเสียงเล็กน้อยอาจจะใช้เวลามากกว่าการจัดฟันด้านนอกประมาณ 6 เดือน
2.แบบถอดได้ เป็นเครื่องมือจัดฟันชนิดใสไม่ติดเครื่องมือ มักใช้สำหรับการเคลื่อนฟันในบางรูปแบบโดยไม่ติดเครื่องมือลงบนตัวฟัน ตัวเครื่องมือทำจากพลาสติกแข็งใส ใช้สวมครอบทับบนฟันเอาไว้ให้ความสวยงามเหมือนธรรมชาติมาก นอกจากนี้ ยังสามารถถอดได้เวลาจะรับประทานอาหารและทำความสะอาดทำได้ง่าย แบ่งออกเป็น 2 แบบ
  • Essix เป็นเครื่องมือจัดฟันชนิดใส สามารถใช้ได้ในบางกรณีเท่านั้น เช่น ฟันห่าง (โดยเฉพาะฟันหน้า) ฟันซ้อนเกพอประมาณ การจัดฟันแบบนี้จะใช้เวลาในการจัดฟันประมาณ 2-8 เดือนและมีการนัดเข้ามาปรับเครื่องมือ 1-2 ครั้งต่อเดือนเท่านั้น ซึ่งจะน้อยกว่าการจัดฟันแบบติดแน่นทั่วไป
  • Invisalign  เป็นเครื่องมือจัดฟันชนิดใสเหมือน Essix จะทำสำหรับกรณีซับซ้อน แต่ก็ยังเป็นการใช้งานในบางกรณีเท่านั้น โดยใช้เครื่องมือประมาณ 20-40 คู่ คนไข้จะใส่คู่ละประมาณ 2 สัปดาห์
การจัดฟัน

ทำความรู้จัก การจัดฟันร่วมกับการผ่าตัดกระดูกขากรรไกร

          อย่างที่กล่าวมาข้างต้นว่าการจัดฟันมีจุดประสงค์ในการแก้ไขการเรียงตัวที่ไม่เป็นระเบียบของฟัน แต่ในบางรายที่มีความผิดปกติของกระดูกขากรรไกรร่วมด้วยเช่น
  • ขากรรไกรบนยื่นออกมามาก
  • คางยื่นออกมามาก
  • คางถอยหรือคางเล็กมาก
  • ขากรรไกรล่างหรือฟันหน้าล่างคร่อมฟันบนมาก
  • หน้าเบี้ยว
  • ยิ้มแล้วเห็นเหงือกเยอะ
การแก้ไขนอกจากจะใช้การจัดฟันแล้วต้องอาศัยการผ่าตัดกระดูกขากรรไกรร่วมด้วยซึ่งบางรายอาจจะผ่าตัดแค่ขากรรไกรเดียว (บนหรือล่าง) หรือในบางรายอาจจะต้องผ่าตัดทั้ง2 ขากรรไกรพร้อมๆกันขั้นตอนคร่าวๆในการจัดฟันร่วมกับการผ่าตัดคือ
1. การจัดฟันก่อนผ่าตัด ซึ่งเป็นการแก้ไขการเรียงตัวของฟันให้เป็นระเบียบให้สัมพันธ์กับขากรรไกรแต่ละอันโดยส่วนใหญ่จะใช้เวลา 11/2 – 2 ปี
2.ขั้นตอนการผ่าตัด หลังจากทำการจัดฟันให้ได้ตำแหน่งที่ควรจะเป็นแล้วทันตแพทย์จะทำการผ่าตัดขากรรไกรในห้องผ่าตัดให้มาอยู่ในตำแหน่งที่ควรจะเป็นให้ได้เค้าโครงหน้าที่สวยงามจะใช้เวลาประมาณ3-6 ชั่วโมงขึ้นกับจำนวนขากรรไกรที่ต้องผ่าและความยากง่ายของเคสหลังจากนั้นผู้ป่วยจะต้องพักฟื้นในโรงพยาบาล 2 วันและกลับไปฟักฟื้นต่อที่บ้านช่วงแรกผู้ป่วยจะรับประทานอาหารลำบากสักนิดต้องรับประทานอาหารอ่อนๆหลังจาก 6-8 สัปดาห์ผู้ป่วยก็จะสามารถรับประทานอาหารได้เป็นปกติ
3.การจัดฟันหลังการผ่าตัด ช่วงนี้เป็นช่วงที่ทันตแพทย์จัดฟันจะใช้ในการแก้ไขรายละเอียดเล็กๆน้อยๆ โดยส่วนมากมักจะใช้เวลาเพียง6 เดือนการจัดฟันก็จะสิ้นสุดลงผู้ป่วยก็จะได้ใส่รีแทรนเนอร์ต่อเพื่อคงสภาพฟันเหมือนในคนไข้จัดฟันปกติ
           เนื่องจากแต่ละวิธี มีข้อจำกัดที่แตกต่างกัน ในแง่ของข้อบ่งใช่ ข้อห้ามรวมทั้งเรื่องของราคา และเวลาที่ใช้ในการรักษา ดังนั้นอาจ มีหลายวิธีที่ดีและเหมาะสมกับตัวคนไข้แต่ละคน ทั้งนี้ขึ้นอยู่อีกหลายปัจจัย ซึ่งต้องพิจารณาอย่างละเอียดรอบรอบครอบก่อนเลือกใช้วิธีใดวิธีหนึ่งในแต่ละคน ก็มีสภาพปัญหาที่แตกต่างกัน
ศูนย์ทันตกรรม  โรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน โทร.02-271-7000 ต่อ 10493 -94.
ศูนย์ทันตกรรมและรากเทียม โทร. 02-271-7000 ต่อ ทันตกรรม